Gdańsk: aplikacja ma chronić przyszłe mamy przed „ukrytą chemią”
Gdański Uniwersytet Medyczny współtworzy europejski projekt LIFE MUMs, którego efektem ma być bezpłatna aplikacja CheckED Pink Edition dla kobiet planujących ciążę i ciężarnych. Narzędzie ma pomóc rozpoznawać codzienne źródła kontaktu z substancjami zaburzającymi gospodarkę hormonalną, obecnymi m.in. w kosmetykach, opakowaniach żywności czy meblach. Aplikacja zadebiutuje wiosną 2027 roku i będzie dostępna bez instalacji, przez przeglądarkę.
Bisfenole, ftalany, PFAS zwane „wiecznymi chemikaliami” czy uniepalniacze stosowane w meblach i tekstyliach — substancje te towarzyszą nam w codziennym życiu, choć rzadko o nich myślimy. Naukowcy z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego rozwijają koncepcję bezpłatnej aplikacji, która ma pomóc kobietom planującym ciążę i ciężarnym świadomie ograniczać kontakt z tzw. niewidzialną chemią.
Koncepcja powstała w Gdańsku, projekt obejmuje osiem krajów
Za rozwój aplikacji CheckED Pink Edition odpowiada dr hab. Aleksandra Rutkowska, adiunkt w Zakładzie Koordynowanej Opieki Instytutu Pielęgniarstwa i Położnictwa GUMed oraz prezes DetoxED Sp. z o.o. — spin-offu Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego i Politechniki Gdańskiej. Narzędzie powstaje w ramach szerszego przedsięwzięcia LIFE MUMs (Minimising Unseen Molecules), zainaugurowanego we wrześniu 2026 roku w Hamburgu. W projekcie uczestniczy dziewięciu partnerów z ośmiu krajów Unii Europejskiej: Polski, Niemiec, Grecji, Łotwy, Czech, Francji, Portugalii i Austrii — potwierdza to łotewski partner projektu, organizacja Baltijas Vides Forums.
Czytaj teżJakub Kuszlik zagra z orkiestrą PFB w Gdańsku 2 październikaCałkowity kwalifikowany budżet projektu wynosi 1 999 983 euro, a maksymalne dofinansowanie ze strony Unii Europejskiej to 1 199 990 euro, czyli 60 proc. kosztów kwalifikowanych. Przedsięwzięcie potrwa do 2030 roku.
Substancje EDC obecne są w wielu domowych produktach
Substancje zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego (EDC) mogą znajdować się w żywności i jej opakowaniach, tworzywach sztucznych, kosmetykach, środkach czystości, meblach, tekstyliach, a nawet w domowym kurzu. Badania naukowe wskazują na związki między prenatalną ekspozycją na niektóre z tych substancji a wybranymi parametrami przebiegu ciąży i rozwoju dziecka, choć siła dowodów różni się w zależności od konkretnej substancji.
Twórcy projektu podkreślają, że jego celem nie jest wzbudzanie lęku. „Nie chcemy straszyć kobiet w ciąży chemią. Chcemy dać im wiedzę i konkretne rozwiązania. Nie jesteśmy w stanie wyeliminować całej ekspozycji środowiskowej, ale część źródeł możemy stosunkowo łatwo ograniczyć” — mówi dr hab. Aleksandra Rutkowska, cytowana również w rozmowie z portalem politykazdrowotna.com.
Aplikacja wskaże trzy rzeczy do zmiany, nie długi raport
CheckED Pink Edition ma analizować codzienne nawyki użytkowniczki — sposób przechowywania i podgrzewania żywności, stosowane kosmetyki, środki czystości oraz produkty w domu. Na tej podstawie aplikacja utworzy indywidualny profil narażenia, ale zamiast obszernego raportu użytkowniczka otrzyma kilka najważniejszych, praktycznych rekomendacji.
„To jest najważniejsza idea CheckED: nie mówić kobiecie »uważaj, wszędzie są szkodliwe substancje«, tylko powiedzieć: »tu są trzy rzeczy, które możesz realnie zmienić już dziś«” — podkreśla Rutkowska.
Aplikacja będzie bezpłatna i anonimowa, nie będzie też narzędziem diagnostycznym ani mierzyć poziomu substancji chemicznych w organizmie — jej rolą ma być profilaktyka.
Z aplikacji skorzystają też lekarze i położne
LIFE MUMs zakłada stworzenie dashboardu dla profesjonalistów ochrony zdrowia — ginekologów, lekarzy rodzinnych i położnych. Informacje zebrane przez CheckED mają posłużyć do przeprowadzenia krótkiej, trwającej około 3–4 minut interwencji profilaktycznej podczas standardowej wizyty pacjentki. Szczególną rolę zaplanowano dla położnych, które mają bezpośredni kontakt zarówno z kobietami planującymi ciążę, jak i już ciężarnymi.
Projekt obejmuje również działania w gospodarstwach domowych oraz badania biomonitoringowe, które mają pokazać, które rekomendacje rzeczywiście ograniczają ekspozycję i dają się utrzymać w codziennym życiu.
Kiedy i jak skorzystać z aplikacji
Aplikacja CheckED Pink Edition ma być dostępna wiosną 2027 roku (kwiecień–maj). Nie będzie wymagać instalacji — zadziała bezpośrednio przez stronę internetową, co potwierdziła Izabella Krużyńska z GUMed.
Źródła
Tekst opracowany z pomocą sztucznej inteligencji. Za publikację odpowiada Redakcja Co w Gdańsku.
Powiązane materiały
Gdańsk: ruszył projekt LIFE MUMs chroniący ciężarne przed chemikaliami
Dziewięć organizacji z ośmiu krajów Unii Europejskiej, w tym Gdański Uniwersytet Medyczny, rozpoczęło realizację projektu LIFE MUMs. Ma on chronić kobiety ciężarne i planujące ciążę przed codzienną ekspozycją na substancje zaburzające gospodarkę hormonalną, takie jak bisfenole, ftalany i PFAS. Głównym narzędziem profilaktycznym będzie bezpłatna aplikacja CheckED Pink Edition.
Gdańsk zwiększa środki dla NGO do prawie 170 mln zł na 2027 rok
Rada Miasta Gdańska w czwartek, 24 września, przyjęła program współpracy z organizacjami pozarządowymi na 2027 rok. Na zadania publiczne zlecane fundacjom i stowarzyszeniom miasto przeznaczy blisko 170 mln zł, czyli o ponad 12 proc. więcej niż w tym roku. Radni przedłużyli też program zdrowotny „6-10-14 dla Zdrowia” na kolejne cztery lata.
13. Festiwal Literatury dla Dzieci rusza w Gdańsku 13 października
Sześciodniowy 13. Festiwal Literatury dla Dzieci rozpocznie się we wtorek, 13 października, w Teatrze Wybrzeże. Organizatorzy przygotowali kilkadziesiąt wydarzeń dla dzieci od 3. roku życia po nastolatków i dorosłych, osnutych wokół motywu strachu pokazanego z humorem. Do Gdańska przyjadą m.in. francuska ilustratorka Joëlle Jolivet i szwedzki pisarz Johan Rundberg.
